Haberler

Ekmek yiyemeyenlerin hastalığı: Çölyak

Onlar için bir dilimekmek, bir tabak makarna, hatta bir çikolatayı yemek ölmek ölüm demek. Çünkü onlar öldürücü bir alerji hastalığı olan Çölyak hastası.

Eklenme Tarihi: 01 Mart 2009 21:36

Günün birinde size ekmek, simit, makarna ve daha birçok yiyeceği ömür boyu yememeniz gerektiğini söyleseler ne yapardınız?

Sofraların baş tacı ekmekten ömür boyu mahrum kalmak acaba nasıl bir duygudur? Ülkemizde bu hastalığa müptela olan yüz binlerce kişi için ekmeksiz, makarnasız, tatlısız bir hayat söz konusu. Nedeni ise pek de bilinmeyen ‘Çölyak' hastalığı.

Çölyak, “ince bağırsak alerjisi” olarak biliniyor. Hastalık buğday, yulaf, arpa, çavdar gibi ürünlerde bulunan ve günümüzde pek çok gıdada kıvam verici olarak kullanılan ‘glüten' proteininin ince bağırsakta ömür boyu hassasiyet göstermesinden kaynaklanıyor.

Çok sessiz ve silik bir hastalık olabileceği gibi öldürebiliyor da Çölyak. İstatistiklere göre son yıllarda hızlı bir artış gösteren Çölyak vakalarında ortalama bir sayı saptanamıyor. Çünkü hastalık bazı kişilerde ya belirti vermiyor ya da aynı belirtileri gösteren başka hastalıklarla karıştırılabiliyor.

BAĞIRSAK KANSERİ TEHLİKESİ

Gastroentroloji Hepatoloji Beslenme Uzmanı Profesör Doktor Fügen Çullu Çokuğraş, “Diyet düzenli yapılmazsa Çölyak hastaları için vahim sonuçlar doğurabilir.” diyor. İlerleyen yıllarda Çölyak hastalarının bedensel gelişiminin yavaşlayacağını, bazı hastaların yüzde 5-10 ihtimalle bağırsak kanserine yakalanabileceğinin altını çizen Prof. Çokuğraş, Türkiye'de Çölyaklı sayısının tam olarak bilinmediğini vurgulayarak, bunun sebebini de teşhisinin zor olmasına bağlıyor.

Çölyakla Yaşam Derneği Başkanı Oya Özden ise başka bir konuya dikkat çekiyor: “Hasta sayısında gözle görülebilir bir artış olduğu halde bunlara yönelik un, ekmek, makarna gibi temel gıdalar üretilmiyor. Oysa Batı ülkelerinde Çölyak hastaları için ekmek, kek, çikolata, bisküvi hatta lokanta bile var. Bu ürünler ülkemize getirilse bile çok pahalıya satılıyor.” Ayrıca hastaların glutensiz gıdalara daha çabuk ulaşması için de gıda etiketlerine ‘glutenli' veya ‘glutensiz' ibaresinin eklenmesi gerektiğini söylüyor. Çünkü hastaların çoğu glutensiz gıdalara ulaşmak için alışverişte çoğu kez ‘saatlerini' harcıyor.

Türkiye'de her geçen gün Çölyaklı hasta sayısı artıyor. Senem Güler ve Oya Özden onlardan sadece ikisi. Fakat teşhis konulamayan binlerce kişi daha var. Çölyak, nimetlere şükür için “ibretlik bir hastalık” aynı zamanda...

HER GÜN ‘ORUÇ' TUTUYORLAR

Çölyakın belirtileri: Çölyak çocukluktan, ergenlikte ve yetişkin yaşlarda görülebiliyor. Kusma, iştahsızlık, kilo alamama, büyümede gerilik, boy uzamasında yavaşlama, karında şişkinlik, kansızlık, eklem ağrıları ve ağız içi yaraları gibi belirtilerle ortaya çıkıyor.

Görülme sıklığı: Afrika, Japonya ve Çin'de görülme sıklığı az. Fakat Avrupa ülkelerinde yaklaşık her bin kişinin birinde Çölyak belirtileri görülüyor. Çölyakın en önemli özelliği her 200-250 kişide bu hastalık olmasına rağmen bunun tıbben kolay tespit edilememesi. Bu kişilerde gluten alerjisinin tedavisiz kalması sonucunda başka bağışıklık sistemi hastalıkları ortaya çıkabiliyor. Türkiye'de tahminen binlerce Çölyak hastası bulunuyor.

Teşhis ve tedavi: Teşhisi zor hastalıklar listesinin en başlarında geliyor Çölyak. Çünkü belirtileri diğer hastalıkların belirtileriyle de karıştırılabiliyor. Kesin tanı için gastroenterolog tarafından ince bağırsak biyopsisi yapılması gerekiyor. Hastalığın ilacı yok. Tek tedavi yöntemi ise ömür boyu glutensiz bir diyet uygulamak.

Nelere dikkat etmeli? Çölyak hastaları normal ekmek, pasta, börek, bisküvi, makarnadan uzak durmak zorunda. Çikola ve tatlı bile yasak. Lokantalarda, kafelerde yemek yiyemezler. Yedikleri her gıdayı sorgulamak ve katıldıkları davetlere kendi yiyeceklerini götürmek zorundalar. Gluten içermediği için mısır unu, pirinç unu, soya unu, patates ununu tercih etmeli. Mercimek ve kestane de serbest. Hastalar, kuruyemişi özellikle de ceviz, fındık, incir ve kuru üzümü sofralarından eksik etmemeli.

ÇÖLYAK, ÇÖLDEN GELMEDİ!

Çölyak Latincede ‘karın hastalığı' anlamına gelen ‘celiac discase'den geliyor. İngilizcede celiac olarak bilinen kelime, Türkçeye Çölyak şeklinde çevrilmiş. (Aksiyon)